🕵️Σέρλοκ Χολμς και Φρόιντ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ: Ο ντετέκτιβ απέναντι στον εαυτό του 🕯️

Δεν συναντιούνται εδώ δύο θρύλοι της λογοτεχνίας και της επιστήμης για να εντυπωσιάσουν το κοινό με εξυπνάδες και λεκτικά πυροτεχνήματα. Η συνάντηση του Sherlock Holmes με τον Sigmund Freud μοιάζει περισσότερο με νυχτερινή ανάκριση της ανθρώπινης ψυχής. Από τη μία πλευρά ο άνθρωπος που πίστεψε πως η λογική αρκεί για να νικήσει το χάος. Από την άλλη ο γιατρός που τόλμησε να κοιτάξει μέσα στο σκοτάδι του υποσυνειδήτου. Ανάμεσά τους, μια Ευρώπη που ετοιμάζεται να αυτοκτονήσει μέσα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Χολμς εδώ δεν είναι ο αλάνθαστος ντετέκτιβ του Μπέικερ Στρητ. Είναι διαλυμένος. Αλκοολικός, παρανοϊκός, βυθισμένος σε μανία καταδιώξεως, στοιχειωμένος από τον καθηγητή Μοριάτι. Η μεγάλη ευφυΐα του έχει στραφεί εναντίον του. Ο Γουότσον και η σύζυγός του καταλαβαίνουν ότι δεν σώζεται πια μόνος. Έτσι οργανώνουν σχεδόν συνωμοτικά το ταξίδι προς τη Βιέννη και τον Φρόιντ. Η θεραπεία αρχίζει ως εξαπάτηση. Κι αυτή είναι η πρώτη μεγάλη δραματουργική αλήθεια του έργου: ο άνθρωπος που σώζει χιλιάδες άλλους αδυνατεί να αναγνωρίσει τη δική του κατάρρευση.

Η Βιέννη δεν λειτουργεί ως τουριστικό φόντο αλλά ως ψυχική γεωγραφία. Όπερες, αριστοκρατικά σαλόνια, πολιτικές ίντριγκες, μυστικές διαδρομές όπλων και κατασκόπων συνθέτουν έναν κόσμο που τρίζει πριν καταρρεύσει. Το έργο τοποθετείται λίγο πριν από τη δολοφονία του αρχιδούκα Archduke Franz Ferdinand στο Σεράγεβο από τον Gavrilo Princip — γεγονός που άναψε τη σπίθα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ευρώπη προσποιείται ότι χορεύει βαλς ενώ ήδη ακούγονται τα κανόνια.

Μέσα σε αυτή τη ζοφερή ατμόσφαιρα, ο Χολμς ξαναβρίσκει σιγά σιγά τη χαμένη του πνευματική ορμή. Δεν θεραπεύεται μόνο από την ψυχανάλυση. Θεραπεύεται επειδή ξαναμπαίνει στη δράση. Η υπόθεση της μυστηριώδους Αμερικανίδας, οι πολιτικές μηχανορραφίες, ο βαρόνος Μάνφρεντ, οι καταδιώξεις και το παράτολμο ταξίδι με το άδειο τρένο λειτουργούν σαν ηλεκτρικό ρεύμα που επαναφέρει στη ζωή έναν εγκέφαλο έτοιμο να σβήσει.

Εκεί βρίσκεται και η μεγάλη δύναμη του έργου: η αστυνομική πλοκή δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι θεραπευτικός μηχανισμός. Ο Χολμς χρειάζεται έναν λόγο να παραμείνει ζωντανός. Ο νους του σαπίζει όταν μένει αδρανής. Η δράση γίνεται αντίδοτο στην αυτοκαταστροφή.

Ο Φρόιντ παρουσιάζεται με αξιοθαύμαστη ισορροπία. Δεν εμφανίζεται σαν θαυματοποιός. Η ύπνωση, οι ψυχαναλυτικές μέθοδοι και η εξερεύνηση του τραύματος μοιάζουν περισσότερο με επικίνδυνη ανασκαφή παρά με ασφαλή ιατρική πράξη. Ο μεγάλος ψυχαναλυτής γνωρίζει ότι κάθε αλήθεια έχει κόστος. Και το τελικό μυστικό του Χολμς — ένα τραύμα που κουβαλά από τα είκοσί του χρόνια — εξηγεί ολόκληρη την πτώση του χωρίς να ακυρώνει το μεγαλείο του.

Σπουδαία είναι και η μορφή του Γουότσον. Όχι ως βοηθού αλλά ως ανθρώπου που αρνείται να εγκαταλείψει τον φίλο του. Σε μια εποχή όπου η ψυχική ασθένεια αντιμετωπιζόταν σαν ντροπή, εκείνος στέκεται δίπλα στον Χολμς με επιμονή σχεδόν αδελφική. Η πίστη του γίνεται πράξη σωτηρίας.

Το έργο συνομιλεί έντονα με το σήμερα. Ζούμε σε κοινωνίες που λατρεύουν την επιτυχία αλλά φοβούνται την ευαλωτότητα. Άνθρωποι ευφυείς, δημιουργικοί και δημόσια θαυμαστοί συχνά καταρρέουν αθόρυβα πίσω από κλειστές πόρτες. Ο Χολμς γίνεται έτσι σύμβολο του σύγχρονου ανθρώπου που ξέρει να λύνει τα προβλήματα των άλλων αλλά αδυνατεί να αγγίξει τη δική του πληγή.

Στη ραδιοφωνική εκδοχή, η ιστορία αποκτά σχεδόν υπνωτιστική δύναμη. Οι σιωπές, οι παύσεις, οι ανάσες του Χολμς, οι ήχοι της Βιέννης και η αγωνία των καταδιώξεων δημιουργούν ένα έργο που ακούγεται σαν σκοτεινό ευρωπαϊκό όνειρο λίγο πριν την Ιστορία βυθιστεί στο αίμα.

Και όταν στο τέλος φτάνει η είδηση της δολοφονίας στο Σεράγεβο, η προσωπική θεραπεία του Χολμς έρχεται αντιμέτωπη με την αρρώστια ολόκληρης της ανθρωπότητας. Ένας άνθρωπος σώζεται την ώρα που μια ήπειρος χάνει το μυαλό της.

Ίσως εκεί να κρύβεται και ο πιο πικρός στοχασμός του έργου:

ο άνθρωπος μπορεί να νικήσει τους προσωπικούς του δαίμονες· όχι όμως πάντοτε την παράνοια της εποχής του.

Σκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας

Ακούγονται οι ηθοποιοί: Φαίδρος Στασίνος, Ανδρέας Μούστρας, Θεόδουλος Μωρέας, Λίνα Ζένιου Παππά

📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!

https://www.youtube.com/@angeligeorgia808

Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖